Tuần đầu làm "thị trường mới nổi": Khối ngoại bán ròng hơn 1.000 tỷ phiên 23/9, VN-Index ba phiên răng cưa quanh mốc 1.800 — kịch bản "mua tin đồn, bán sự thật" và vì sao chưa nên hoảng

Ngày đăng: 24/09/2026

Ba phiên đầu tiên với tư cách "thị trường mới nổi thứ cấp" theo FTSE Russell, VN-Index vẽ ra một hình răng cưa gần như hoàn hảo: giảm 15,99 điểm (21/9), tăng 17,26 điểm (22/9), rồi lại giảm 15,28 điểm (23/9). Sau ba ngày, chỉ số đóng cửa ở 1.801,65 điểm — gần như đúng chỗ nó đã đứng khi nâng hạng chính thức có hiệu lực, và chỉ cách mốc tâm lý 1.800 điểm chưa tới 2 điểm.

Điều khiến giới đầu tư lo ngại không nằm ở biên độ của chỉ số, mà ở chiều của dòng vốn ngoại. Chỉ năm ngày sau phiên các quỹ ETF mua ròng gần nghìn tỷ để "đón" nâng hạng, khối ngoại quay sang bán ròng hơn 1.000 tỷ đồng trong phiên 23/9 — mức bán mạnh nhất kể từ khi Việt Nam chính thức bước vào rổ chỉ số toàn cầu. Đây có phải kịch bản "mua tin đồn, bán sự thật" kinh điển? Và nó có ý nghĩa gì cho quý IV?

Dòng thời gian: năm phiên, hai chiều dòng vốn

Theo ước tính của SSI Research, trong phiên cơ cấu 18/9 các quỹ ETF mua vào khoảng 450 triệu USD và bán ra khoảng 204 triệu USD, tức mua ròng khoảng 246 triệu USD. Nhưng chính phiên đó VN-Index vẫn đảo chiều giảm phút chót — tín hiệu đầu tiên cho thấy nhà đầu tư trong nước đã tranh thủ "bán cho ETF".

Phiên 23/9: Bán ròng hơn 1.000 tỷ, tâm điểm là ngân hàng

Phiên 23/9 mở cửa khá tích cực, VN-Index có lúc lên vùng 1.820 điểm nhờ nhóm ngân hàng và bán lẻ. Áp lực bán dồn dập trong phiên chiều đã đảo ngược mọi thứ. Kết phiên, VN30 mất 10,45 điểm (−0,53%) về 1.954,91 điểm, rổ này chỉ có 8 mã tăng so với 22 mã giảm.

Thanh khoản lại cải thiện rõ: gần 670 triệu cổ phiếu, tương đương 17.745,6 tỷ đồng được chuyển nhượng, tăng 36,6% về giá trị so với phiên trước. Giảm điểm kèm thanh khoản tăng thường được xem là tín hiệu phân phối — khác với phiên tăng 22/9 khi thanh khoản chỉ đạt khoảng 65% mức bình quân.

Khối ngoại bán ròng khoảng 1.048 tỷ đồng trên toàn thị trường (riêng HoSE khoảng 1.053 tỷ). Danh sách bán ròng dẫn đầu bởi:

• VPB: khoảng 289 tỷ đồng
• ACB: khoảng 141 tỷ đồng
• VHM: khoảng 130 tỷ đồng
• TCB: khoảng 86 tỷ đồng

Ở chiều ngược lại, khối ngoại vẫn mua ròng VIC khoảng 96 tỷ, chứng chỉ quỹ FUESSVFL khoảng 70 tỷ, TPB khoảng 43 tỷ và DCM khoảng 30 tỷ đồng. Chi tiết này quan trọng: dòng vốn ngoại không rút đồng loạt, mà đang xoay vòng giữa các mã.

"Hiệu ứng VIC": Một cổ phiếu quyết định màu của cả thị trường

Nếu cần một con số để mô tả sự mong manh của VN-Index lúc này, đó là 11,28. Đó là số điểm riêng VIC đóng góp trong phiên 22/9 khi cổ phiếu này tăng 3,74% lên 243.800 đồng — tức gần hai phần ba mức tăng 17,26 điểm của cả chỉ số. Sang phiên 23/9, VIC quay đầu giảm 3,20%, cùng VHM (−1,73%) và VPL (−3,18%) trở thành lực kéo chính khiến chỉ số mất điểm.

Với nhà đầu tư tổ chức nước ngoài mới bước vào, mức độ tập trung này vừa là cơ hội vừa là rủi ro: chỉ số dễ bị "lái" bởi một nhóm vốn hóa lớn, nên biến động của VN-Index không phản ánh đầy đủ sức khỏe của phần còn lại của thị trường. Trong khi nhóm Vingroup giảm, TCB (+2,63%), LPB (+2,16%) và HDB (+1,63%) vẫn tăng tốt.

Điểm sáng ngược dòng: FRT và PET tăng trần

Giữa bảng điện đỏ phiên 23/9, hai mã bán lẻ FRT và PET cùng tăng trần, trắng bên bán:

• FRT đóng cửa ở giá trần 140.100 đồng (+6,95%), hơn 1,6 triệu cổ phiếu khớp lệnh, dư mua trần khoảng 381.400 đơn vị. Đáng chú ý, khối ngoại vẫn bán ròng FRT khoảng 76,7 tỷ đồng ngay trong phiên tăng trần — dòng tiền nội đang "đỡ" hàng của khối ngoại.
• PET tăng trần phiên thứ hai liên tiếp lên 44.400 đồng, lập đỉnh mới, vốn hóa khoảng 6.870 tỷ đồng. Trong 7 phiên gần nhất PET tăng 6 phiên, tổng cộng hơn 20%.

Ngoài ra GEE tăng 6,62%, DHC tăng 4,58%, DGW tăng 3,22%. Bức tranh cho thấy dòng tiền trong nước vẫn dồi dào nhưng rất chọn lọc — ưu tiên các câu chuyện riêng lẻ thay vì mua theo chỉ số.

Vì sao khối ngoại bán ngay sau khi nâng hạng?

Có ít nhất ba cách giải thích, và chúng không loại trừ nhau:

1. Mua tin đồn, bán sự thật: Các quỹ chủ động và quỹ phòng hộ đã gom cổ phiếu từ nhiều tháng trước để chờ bán lại cho ETF thụ động. Khi ETF đã giải ngân xong đợt đầu ngày 18/9, lý do nắm giữ ngắn hạn biến mất.
2. Nâng hạng theo lộ trình: Theo công bố, cổ phiếu Việt Nam được đưa vào các chỉ số toàn cầu FTSE theo 4 đợt trải dài khoảng 12 tháng, đợt đầu chỉ ở mức 10% tỷ trọng. Dòng vốn thụ động lớn nhất vẫn còn ở phía trước — nhưng không đến trong vài tuần tới.
3. Bối cảnh toàn cầu: Lợi suất trái phiếu Mỹ ở vùng cao trong tháng 9 khiến dòng vốn vào thị trường mới nổi nói chung trở nên kén chọn hơn, không riêng Việt Nam.

Bức tranh vĩ mô vẫn là lực đỡ

Cũng trong ngày 23/9, Ngân hàng Phát triển Châu Á (ADB) nâng dự báo tăng trưởng GDP Việt Nam năm 2026 lên 7,8% (từ 7,2% trong báo cáo tháng 7) và năm 2027 lên 7,6% (từ 7%). ADB dẫn số liệu GDP nửa đầu năm tăng 8,2%, cao hơn mức 7,5% cùng kỳ 2025, nhờ công nghiệp chế biến chế tạo, tiêu dùng nội địa và FDI ổn định. Tuy vậy, tổ chức này cũng cảnh báo rủi ro tín dụng và dự báo lạm phát ở mức 4,3% năm 2026.

Sự tương phản đáng suy ngẫm: kinh tế vĩ mô được đánh giá tốt hơn, nhưng dòng vốn ngoại ngắn hạn lại rút. Điều này gợi ý câu chuyện hiện tại mang tính kỹ thuật dòng tiền nhiều hơn là thay đổi về triển vọng cơ bản.

Nhà đầu tư nên theo dõi gì?

• Mốc 1.800 điểm: Chỉ số đã hai lần thử và giữ được vùng này. Một phiên đóng cửa dưới 1.790 với thanh khoản lớn sẽ là tín hiệu tiêu cực rõ hơn.
• Dòng vốn ngoại theo tuần, không theo phiên: Bán ròng từng phiên trong tuần đầu nâng hạng là hiện tượng thường gặp ở các thị trường từng được nâng hạng; điều cần xem là xu hướng tích lũy trong 4–8 tuần tới.
• Mùa báo cáo quý III: Doanh nghiệp đầu tiên đã hé lộ kết quả 9 tháng (như DCM cho biết các chỉ tiêu tăng trưởng trên 10%). Lợi nhuận quý III sẽ là "phép thử" cho định giá sau nhịp tăng dài.
• Mức độ phụ thuộc vào nhóm Vingroup: Khi một mã có thể đóng góp hai phần ba biến động của chỉ số, nên nhìn thêm VN30 cân bằng hoặc độ rộng thị trường thay vì chỉ nhìn VN-Index.

Kết luận

Tuần đầu làm thị trường mới nổi không phải là "bữa tiệc" mà nhiều người kỳ vọng. Nhưng một phiên bán ròng hơn 1.000 tỷ đồng cũng chưa phải là dấu hiệu dòng vốn ngoại quay lưng. Nâng hạng là một quá trình kéo dài cả năm, với dòng vốn thụ động đến theo từng đợt, trong khi các quỹ chủ động sẽ chỉ ở lại nếu lợi nhuận doanh nghiệp và chất lượng thị trường xứng đáng. Trong ngắn hạn, VN-Index nhiều khả năng tiếp tục giằng co quanh 1.800 điểm, với sự phân hóa mạnh giữa các nhóm ngành.

Miễn trừ trách nhiệm: Bài viết chỉ nhằm mục đích cung cấp thông tin và phân tích, không phải lời khuyên đầu tư. Số liệu được tổng hợp từ các nguồn công khai trong giai đoạn 18–23/9/2026 và có thể có chênh lệch nhỏ giữa các nguồn. Nhà đầu tư cần tự nghiên cứu và cân nhắc khẩu vị rủi ro trước khi ra quyết định.

Nguồn tham khảo: Báo Nhân Dân; Thời báo Tài chính Việt Nam; Vietstock; CafeF; Tạp chí Mekong Asean; VnBusiness; Dân Việt; VietnamPlus; SSI Research; ADB (họp báo 23/9/2026).