Lợi suất trái phiếu Mỹ chạm đỉnh 19 năm: 10 năm 5,225%, 30 năm 5,502% — vì sao Phố Wall vẫn lập đỉnh trong khi châu Á phân hóa mạnh
Phiên giao dịch ngày 25/9/2026 đánh dấu một cột mốc đáng chú ý trên thị trường trái phiếu Mỹ: lợi suất trái phiếu Chính phủ kỳ hạn 10 năm tăng lên 5,225% — mức cao nhất kể từ năm 2007, trong khi kỳ hạn 30 năm chạm 5,502% — cao nhất kể từ năm 2004. Điều bất ngờ là chứng khoán Mỹ gần như "phớt lờ" áp lực này: S&P 500, Dow Jones và Nasdaq đều đóng cửa trong sắc xanh nhạt, tiếp tục neo gần vùng đỉnh lịch sử. Trong khi đó, thị trường châu Á lại phân hóa rõ rệt, với Nhật Bản đi ngược dòng còn phần lớn khu vực chìm trong sắc đỏ.
Chuỗi tăng lợi suất kéo dài gần hai tuần
Đây không phải là cú sốc bất ngờ mà là đỉnh điểm của một xu hướng đã hình thành từ giữa tháng 9/2026. Ngày 14–15/9, lợi suất 10 năm lần đầu vượt mốc 5% kể từ năm 2023, kéo theo một phiên bán tháo mạnh ở nhóm cổ phiếu bán dẫn. Đà tăng sau đó không dừng lại:
- Ngày 23/9 (thứ Tư): lợi suất 10 năm nhảy vọt khoảng 0,15 điểm phần trăm chỉ trong một phiên — mức tăng mạnh nhất trong ngày kể từ tháng 4/2025 — sau khi loạt chỉ số PMI cho thấy hoạt động sản xuất và dịch vụ Mỹ tăng tốc tương đương nhịp tăng trưởng GDP khoảng 5%, nhưng đi kèm chi phí đầu vào của doanh nghiệp tăng vọt.
- Ngày 24/9 (thứ Năm): lợi suất 30 năm chạm 5,44% — cao nhất kể từ 2004; lợi suất 10 năm ở mức 5,13%.
- Ngày 25/9 (thứ Sáu): lợi suất tiếp tục leo thang lên 5,225% (10 năm) và 5,502% (30 năm) — hai mức đỉnh nhiều thập kỷ.
Vì sao nỗi lo lạm phát quay trở lại?
Giới phân tích chỉ ra ba yếu tố chính đang đẩy lợi suất trái phiếu Mỹ lên cao:
Thứ nhất, dữ liệu PMI tháng 9 cho thấy nền kinh tế Mỹ tăng trưởng nóng hơn dự báo, nhưng đi kèm là chi phí đầu vào tăng mạnh — dấu hiệu áp lực lạm phát đang tích tụ trở lại thay vì hạ nhiệt như kỳ vọng trước đó.
Thứ hai, nhu cầu vay vốn khổng lồ từ các dự án trung tâm dữ liệu phục vụ AI đang cạnh tranh trực tiếp với nguồn cung trái phiếu chính phủ trên thị trường vốn, đẩy chi phí vay lên cao ở mọi kỳ hạn.
Thứ ba, chính quyền Tổng thống Trump được cho là đang cân nhắc lệnh cấm xuất khẩu dầu diesel. Giới phân tích trong ngành cảnh báo biện pháp này có thể phản tác dụng: giá diesel nội địa có thể giảm tạm thời, nhưng giá các sản phẩm lọc dầu khác sẽ tăng bù, khiến áp lực lạm phát tổng thể khó giảm.
Trước loạt yếu tố này, thị trường lãi suất tương lai hiện định giá xác suất Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) tăng lãi suất tại cả hai kỳ họp tháng 10 và tháng 12/2026 đều vượt 50% — một sự đảo chiều đáng kể so với kỳ vọng cắt giảm lãi suất phổ biến trước đó trong năm.
Phố Wall "bình thản" giữa cơn sóng lợi suất
Điều gây bất ngờ nhất trong phiên 25/9 là phản ứng thờ ơ của chứng khoán Mỹ trước đà tăng lợi suất. Chốt phiên, S&P 500 tăng nhẹ 0,03% lên 7.706,37 điểm; chỉ số Dow Jones tăng 0,16% lên 51.431,06 điểm; Nasdaq tăng 0,09% lên 26.964,37 điểm; còn Russell 2000 (đại diện nhóm vốn hóa nhỏ) tăng 0,10% lên 2.838,55 điểm — tất cả đều neo gần vùng đỉnh lịch sử.
Một phần lý do đến từ tâm lý tích cực sau khi Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình kết thúc chuyến thăm cấp nhà nước tới Mỹ, bao gồm một buổi tiệc tối tại Nhà Trắng có sự góp mặt của các lãnh đạo công nghệ như Jensen Huang (Nvidia) và Elon Musk (Tesla). Tổng thống Trump nhấn mạnh mục tiêu xây dựng quan hệ Mỹ – Trung hướng tới "thịnh vượng và an ninh", trong khi ông Tập kêu gọi duy trì "ổn định chiến lược".
Ở các thị trường khác: giá dầu WTI hợp đồng tháng 11 giảm 1,13% còn 93,54 USD/thùng; vàng nhích nhẹ 0,14% lên 4.304 USD/ounce; Bitcoin gần như đi ngang, giảm 0,03% còn khoảng 83.624 USD.
Châu Á phân hóa: Nhật Bản ngược dòng, phần còn lại chìm trong sắc đỏ
Trái ngược với sự bình thản của Phố Wall, thị trường châu Á phản ứng tiêu cực rõ rệt hơn với đà tăng lợi suất Mỹ. Chỉ số Nikkei 225 của Nhật Bản là ngoại lệ hiếm hoi, tăng 0,8–1,73% trong phiên 24/9, đóng cửa quanh mốc 65.514 điểm, nhờ lực kéo từ nhóm cổ phiếu công nghệ và bán dẫn hưởng lợi từ làn sóng đầu tư AI, cùng với đồng yên suy yếu hỗ trợ nhóm xuất khẩu. Tuy nhiên, ngay cả Nhật Bản cũng không tránh khỏi áp lực lợi suất toàn cầu: lợi suất trái phiếu chính phủ Nhật (JGB) kỳ hạn 10 năm tăng thêm 8 điểm cơ bản lên 3,06% — mức cao nhất kể từ tháng 8/1996.
Phần còn lại của khu vực diễn biến kém tích cực hơn nhiều. Chỉ số MSCI châu Á – Thái Bình Dương (không tính Nhật Bản) giảm 0,64%. Tại Trung Quốc đại lục, chỉ số Shanghai Composite giảm 0,8–1,2% còn CSI 300 mất khoảng 1,5%. Chỉ số Hang Seng của Hong Kong giảm 0,3–0,7%. Thị trường Australia (S&P/ASX 200) giảm 0,7% và Đài Loan (Taiex) giảm 0,3%.
Nguyên nhân chính được giới phân tích chỉ ra gồm: áp lực từ lợi suất Mỹ tăng cao khiến dòng vốn có xu hướng dịch chuyển về tài sản định giá bằng USD; những lo ngại còn sót lại về quan hệ thương mại Mỹ – Trung liên quan tới chất bán dẫn và Đài Loan, dù thượng đỉnh Tập – Trump vừa kết thúc trong không khí tương đối hòa dịu; và biến động giá dầu trong bối cảnh căng thẳng địa chính trị tại Trung Đông.
Nhà đầu tư Việt Nam cần lưu ý điều gì?
Lợi suất trái phiếu Mỹ tăng lên mức cao nhất nhiều thập kỷ thường kéo theo hệ quả kép đối với các thị trường mới nổi như Việt Nam: dòng vốn ngoại có xu hướng rút về tài sản USD an toàn hơn và áp lực lên tỷ giá USD/VND gia tăng. Diễn biến này trùng thời điểm VN-Index vừa trải qua tuần giao dịch đầu tiên với tư cách thị trường mới nổi FTSE, với việc khối ngoại bán ròng và chỉ số biến động giằng co quanh mốc 1.800 điểm.
Mốc cần theo dõi tiếp theo là cuộc họp chính sách của Fed vào tháng 10/2026 — nếu xác suất tăng lãi suất được xác nhận thay vì hạ nhiệt, áp lực lên các tài sản rủi ro tại thị trường mới nổi, bao gồm cả Việt Nam, nhiều khả năng sẽ còn kéo dài.
Bài viết mang tính tổng hợp và phân tích thông tin thị trường, không phải lời khuyên đầu tư. Nhà đầu tư nên tự nghiên cứu và tham khảo ý kiến chuyên gia tài chính trước khi đưa ra quyết định.