Mỹ – Iran tái giao tranh ở eo biển Hormuz: Dầu vượt 90 USD, chứng khoán châu Á đồng loạt giảm phiên cuối tháng 8

Ngày 31/08/2026 — Khoảng lặng kéo dài một tháng ở eo biển Hormuz đã chấm dứt. Rạng sáng Chủ nhật 30/8 (giờ địa phương), quân đội Mỹ không kích hai bệ phóng rocket của Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) trên đảo Larak — hòn đảo nằm ngay giữa tuyến hàng hải huyết mạch của thị trường dầu mỏ toàn cầu. Phản ứng dây chuyền đến ngay lập tức: dầu Brent vượt mốc 90 USD/thùng trong phiên sáng thứ Hai 31/8, hợp đồng tương lai chứng khoán Mỹ giảm, và toàn bộ các chỉ số lớn của châu Á chìm trong sắc đỏ đúng phiên giao dịch cuối cùng của tháng 8.

Chuyện gì đã xảy ra trên đảo Larak?

Theo người phát ngôn Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) Tim Hawkins, lực lượng IRGC bị phát hiện đang chuẩn bị phóng rocket mang theo thủy lôi xuống eo biển Hormuz — hành động mà Washington coi là mối đe dọa trực tiếp với tự do hàng hải. Mỹ đã tấn công phá hủy hai bệ phóng này trên đảo Larak. Đây là hành động quân sự đầu tiên của Mỹ nhằm vào Iran sau khoảng một tháng tương đối yên ắng, trong cuộc xung đột âm ỉ đã kéo dài hơn sáu tháng qua.

Phía Iran phản ứng nhanh và cứng rắn. IRGC xác nhận cuộc không kích khiến một số binh sĩ thiệt mạng và bị thương, đồng thời tuyên bố đã trả đũa bằng các cuộc tấn công nhắm vào căn cứ quân sự Mỹ tại Jordan, theo truyền thông Iran. Vòng xoáy "ăn miếng trả miếng" mà thị trường lo sợ nhất — leo thang trực tiếp ngay tại cửa ngõ Hormuz — đang quay trở lại.

Giá dầu: Brent tái chiếm mốc 90 USD

Thị trường năng lượng phản ứng đầu tiên. Ngay trong phiên Chủ nhật 30/8, dầu WTI tăng 1,8% lên 84,94 USD/thùng, còn dầu Brent — chuẩn quốc tế — tăng 1,9% lên 89,79 USD/thùng. Sang phiên giao dịch sớm tại châu Á sáng thứ Hai 31/8, Brent tiếp tục đi lên và vượt mốc 90 USD/thùng, mức tăng khoảng 2% ngay khi mở cửa.

Con số 90 USD mang ý nghĩa tâm lý lớn: đây là ngưỡng mà Brent từng nhiều lần chạm tới rồi thoái lui trong các đợt căng thẳng Trung Đông từ đầu năm. Điểm khác biệt lần này nằm ở tính chất của mối đe dọa — thủy lôi. Nếu Iran thực sự rải được thủy lôi xuống eo biển Hormuz, nơi trung chuyển khoảng một phần năm nguồn cung dầu toàn cầu, chi phí bảo hiểm hàng hải và phí vận tải sẽ tăng vọt ngay cả khi không có thùng dầu nào thực sự bị chặn lại. Thị trường định giá rủi ro đó trước, câu hỏi chỉ là mức độ.

Chứng khoán châu Á: sắc đỏ phủ khắp phiên cuối tháng

Chứng khoán châu Á phản ánh ngay tâm lý né tránh rủi ro trong phiên 31/8:

Mức giảm chưa phải hoảng loạn, nhưng đồng loạt và có lý do rõ ràng. Châu Á là khu vực nhập khẩu năng lượng ròng lớn nhất thế giới: Nhật Bản, Hàn Quốc, Trung Quốc và Ấn Độ đều phụ thuộc nặng vào dầu thô đi qua Hormuz. Dầu đắt hơn đồng nghĩa chi phí đầu vào cao hơn cho các nền kinh tế chế tạo, áp lực lên cán cân thương mại và đồng nội tệ — đúng lúc đồng USD đang mạnh lên vì một lý do hoàn toàn khác.

Cú đấm kép: địa chính trị cộng hưởng với Fed diều hâu

Điều khiến phiên đầu tuần này đáng chú ý hơn một cú sốc địa chính trị đơn thuần là bối cảnh chính sách tiền tệ. Thứ Sáu tuần trước (28/8), Chủ tịch Fed Kevin Warsh đưa ra loạt phát biểu cứng rắn khiến S&P 500 đóng cửa giảm 0,3%, và quan trọng hơn, thổi bùng đặt cược của thị trường vào khả năng Fed tăng lãi suất trong cuộc họp tháng 9. Đồng USD giữ vững đà tăng sau các phát biểu này.

Tổ hợp "dầu tăng + Fed diều hâu" là kịch bản khó chịu nhất với tài sản rủi ro: giá năng lượng leo thang nuôi thêm kỳ vọng lạm phát, và kỳ vọng lạm phát cao lại củng cố lập luận tăng lãi suất của phe diều hâu trong Fed. Nói cách khác, cú sốc nguồn cung dầu lần này không chỉ là vấn đề chi phí — nó trực tiếp bơm đạn cho chính sách tiền tệ thắt chặt hơn. Hợp đồng tương lai S&P 500 giảm nhẹ đầu phiên thứ Hai phản ánh đúng logic đó.

Tháng 8 vẫn là tháng thắng lợi của Phố Wall

Nghịch lý là biến cố cuối tuần xảy ra đúng lúc Phố Wall chuẩn bị khép lại một tháng tích cực. Tính đến trước phiên 31/8, Dow Jones tăng 2,1% trong tháng 8, S&P 500 tăng khoảng 3% và Nasdaq Composite tăng khoảng 4% — với S&P 500 và Nasdaq, đây là tháng tăng đầu tiên kể từ tháng 5, dẫn dắt bởi nhóm cổ phiếu công nghệ. Câu hỏi cho tháng 9 — vốn theo thống kê lịch sử là tháng tệ nhất trong năm của chứng khoán Mỹ — là liệu đà tăng đó có trụ được trước bộ đôi rủi ro Hormuz và Fed hay không.

Nhà đầu tư cần theo dõi gì tiếp theo?

Có bốn biến số chính trong những ngày tới. Thứ nhất, quy mô trả đũa của Iran: tấn công căn cứ Mỹ ở Jordan là một chuyện, nhưng bất kỳ động thái nào nhắm trực tiếp vào tàu chở dầu hoặc rải thủy lôi thành công ở Hormuz sẽ đẩy Brent lên vùng giá cao hơn hẳn. Thứ hai, phản ứng của OPEC+ và khả năng giải phóng công suất dự phòng để hạ nhiệt giá dầu. Thứ ba, dữ liệu kinh tế Mỹ trong tuần đầu tháng 9, đặc biệt là báo cáo việc làm, sẽ quyết định xác suất Fed hành động trong cuộc họp tháng 9. Thứ tư, diễn biến đồng USD — nếu USD tiếp tục mạnh lên cùng giá dầu, áp lực lên các thị trường mới nổi châu Á, trong đó có Việt Nam, sẽ tăng gấp đôi qua kênh tỷ giá và chi phí nhập khẩu năng lượng.

Kết luận

Cuộc không kích đảo Larak ngày 30/8 nhắc thị trường rằng rủi ro Hormuz chưa bao giờ biến mất — nó chỉ tạm ngủ. Với dầu Brent vượt 90 USD, châu Á giảm đồng loạt và một Fed đang nghiêng về phía tăng lãi suất, nhà đầu tư bước vào tháng 9 với biên an toàn mỏng hơn đáng kể so với vài tuần trước. Trong môi trường mà cả địa chính trị lẫn chính sách tiền tệ đều có thể đổi chiều chỉ sau một dòng tin, kỷ luật quản trị rủi ro và tỷ trọng tiền mặt hợp lý quan trọng hơn việc đoán đúng đáy hay đỉnh.

Miễn trừ trách nhiệm: Bài viết chỉ nhằm mục đích cung cấp thông tin và phân tích, không phải lời khuyên đầu tư. Nhà đầu tư cần tự cân nhắc và chịu trách nhiệm với quyết định của mình.