Thâm hụt ngân sách Mỹ năm tài khóa 2026 lên 1.992 tỷ USD: Chi phí lãi vay 1.052 tỷ USD vượt chi tiêu quốc phòng 917 tỷ USD

Ngày 16/10/2026, Bộ Tài chính Mỹ công bố kết quả ngân sách năm tài khóa 2026 (kết thúc ngày 30/9/2026): thâm hụt liên bang đạt khoảng 1,992 nghìn tỷ USD, năm thâm hụt thứ 25 liên tiếp và là mức lớn nhất trong 5 năm. Điểm khiến thị trường chú ý hơn cả là chi phí lãi ròng của chính phủ đạt 1,052 nghìn tỷ USD, cao hơn chi tiêu quốc phòng (917 tỷ USD). Cùng lúc đó, lợi suất trái phiếu kho bạc vẫn ở vùng cao nhất nhiều năm. Bài viết này đặt các con số vào bối cảnh để trả lời: vì sao lãi vay đang “ăn” ngân sách và điều đó có ý nghĩa gì với nhà đầu tư.

Những con số chính của năm tài khóa 2026

Theo số liệu được Seoul Economic Daily trích dẫn từ Bộ Tài chính Mỹ, đây là mức thâm hụt lớn thứ ba trong lịch sử, chỉ sau các năm 2020 và 2021 thời đại dịch. Tổng tiền lãi phải trả (chưa trừ thu lãi) đạt kỷ lục khoảng 1,36 nghìn tỷ USD. Chi cho an sinh xã hội là 1,667 nghìn tỷ USD và Medicare là 1,073 nghìn tỷ USD, tức hai khoản này vẫn lớn hơn lãi vay, nhưng lãi vay là khoản tăng nhanh nhất và gần như không thể cắt giảm bằng quyết định chính sách.

Vì sao lãi vay phình to nhanh như vậy?

Có hai lực đẩy cùng lúc. Thứ nhất là quy mô nợ: nợ công Mỹ đã vượt 40 nghìn tỷ USD từ giữa tháng 8/2026, tăng hơn 4 nghìn tỷ USD so với cuối tháng 11/2024. Thứ hai là mặt bằng lãi suất: lãi suất bình quân trên nợ kho bạc có thể giao dịch là 3,52% trong năm tài khóa 2025, so với 1,47% cách đó 5 năm. Khi các khoản nợ rẻ đáo hạn và được tái phát hành ở mức lãi suất cao hơn, chi phí lãi vay tăng ngay cả khi chính phủ không vay thêm.

Bối cảnh vĩ mô khiến vòng xoáy này khó phá vỡ: cuộc chiến với Iran kéo dài từ 28/2/2026 giữ giá dầu trên 100 USD/thùng, lạm phát (CPI tháng 9 ở mức 3,7%) hạn chế dư địa hạ lãi suất, trong khi Tòa án Tối cao Mỹ đã bác bỏ nhóm thuế đối ứng vào ngày 24/2/2026, kéo theo khoản hoàn thuế cho nhà nhập khẩu và làm hẹp một nguồn thu mà chính quyền từng kỳ vọng.

Thị trường trái phiếu: lợi suất cao và người mua đang đổi chiều

Lợi suất trái phiếu kho bạc 10 năm đã vượt 5,3% hồi cuối tháng 9, lần đầu tiên kể từ năm 2002. Ngày 19/10, lợi suất 10 năm chạm 5,150% trong phiên, lợi suất 30 năm 5,488% và lợi suất 2 năm 4,782%. Lợi suất 30 năm gần 5,5% là tham chiếu quan trọng cho lãi suất thế chấp nhà ở.

Về phía người mua, số liệu tháng 8/2026 của Bộ Tài chính Mỹ cho thấy bức tranh phân hóa: Trung Quốc giảm nắm giữ xuống 590,7 tỷ USD (từ 618 tỷ USD hồi tháng 7), thấp nhất kể từ tháng 8/2008; Nhật Bản, chủ nợ nước ngoài lớn nhất, giảm xuống 1,0683 nghìn tỷ USD (từ 1,1039 nghìn tỷ USD), tháng giảm thứ tư liên tiếp. Ngược lại, Anh tăng lên 1,0095 nghìn tỷ USD, Bỉ 490,5 tỷ USD và Canada 464,6 tỷ USD. Tổng nắm giữ của nước ngoài vẫn tăng nhẹ lên 9,3317 nghìn tỷ USD (từ 9,2484 nghìn tỷ USD). Nói cách khác, nhu cầu chưa “biến mất”, nhưng cơ cấu người mua đang dịch chuyển khỏi các chủ nợ truyền thống ở châu Á.

Ý nghĩa với nhà đầu tư, kể cả tại Việt Nam

Thứ nhất, “phần bù kỳ hạn” có thể tiếp tục cao: khi nguồn cung trái phiếu lớn và lãi vay chiếm tỷ trọng ngày càng lớn trong ngân sách, thị trường đòi hỏi lợi suất cao hơn để nắm giữ nợ dài hạn, gây áp lực lên định giá cổ phiếu tăng trưởng, bất động sản và cả tài sản rủi ro như tiền số. Thứ hai, lợi suất USD cao và đồng USD mạnh thường tạo sức ép lên dòng vốn vào thị trường mới nổi; khối ngoại đã bán ròng liên tục trên sàn Việt Nam trong tháng 10. Thứ ba, đây là rủi ro tài khóa mang tính cấu trúc chứ không phải cú sốc một phiên: nó diễn biến chậm, nhưng có thể khuếch đại mỗi khi có tin xấu về lạm phát hoặc đấu thầu trái phiếu kém.

Cần lưu ý rằng số liệu trong bài tổng hợp từ báo cáo của Bộ Tài chính Mỹ thông qua các hãng tin; nhà đầu tư nên đối chiếu với công bố chính thức. Bài viết mang tính phân tích thông tin, không phải lời khuyên đầu tư. Mọi quyết định đầu tư là trách nhiệm của bạn.