Trump cam kết không tấn công Iran trước bầu cử giữa kỳ 3/11: Brent giằng co quanh 103–105 USD khi Hormuz vẫn tê liệt và Houthi nã tên lửa vào Riyadh

Ngày 8/10/2026, thị trường năng lượng trải qua một phiên “đảo chiều trong ngày” điển hình của thời chiến: giá dầu Brent tăng khoảng 4% lên quanh 105 USD/thùng sau báo cáo của The Atlantic rằng Nhà Trắng đã yêu cầu Lầu Năm Góc chuẩn bị phương án tấn công Iran trước kỳ bầu cử giữa kỳ, rồi lùi về khoảng 103 USD khi Tổng thống Donald Trump viết trên Truth Social rằng Mỹ sẽ “không tấn công Iran vào bất kỳ thời điểm nào trước cuộc bầu cử giữa kỳ” ngày 3/11. Lời cam kết có thời hạn đó mua cho thị trường gần một tháng yên ổn về mặt chính trị, nhưng chưa đủ để kéo giá dầu rời mốc 100 USD.

Diễn biến trong 24 giờ

Theo The Atlantic, Lầu Năm Góc đang xác định mục tiêu tại Iran và Mỹ có thể tiến hành một chiến dịch hạn chế trước bầu cử, kèm một chiến dịch lớn hơn sau đó. Axios cho biết các hoạt động có thể nhắm vào hạ tầng năng lượng và các cơ sở hạt nhân của Iran. Các quan chức Israel được cho là đánh giá giao tranh tái diễn trước bầu cử là khó xảy ra nhưng không loại trừ sau đó. Trong bài đăng ngày 8/10, ông Trump nhấn mạnh phong toả đối với Iran vẫn giữ nguyên; cùng ngày, Bộ Tài chính Mỹ trừng phạt thêm 17 tàu thuộc “đội tàu bóng tối” của Iran.

Điểm đáng chú ý là lời cam kết chỉ nói về tấn công quân sự, không nói về phong toả hay trừng phạt. Nghĩa là sức ép kinh tế lên nguồn cung dầu Iran vẫn tiếp diễn, và thị trường vẫn phải định giá rủi ro leo thang sau ngày 3/11.

Giá dầu và các thị trường liên quan

Dữ liệu tổng hợp từ các báo cáo thị trường ngày 8/10 (số liệu có thể đã thay đổi):

Hợp đồng tương lai chỉ số chứng khoán Mỹ giảm trước giờ mở cửa (Dow khoảng -0,7%, S&P 500 khoảng -0,35%, Nasdaq 100 khoảng -0,5%), và chứng khoán châu Á cũng giao dịch trong sắc đỏ. Điều đáng nói là dầu vẫn trên 100 USD ngay cả trong giai đoạn Mỹ đã tạm ngừng hoạt động quân sự — cho thấy phần “phí rủi ro” không chỉ đến từ các cuộc không kích mà còn từ tình trạng gián đoạn vận chuyển thực tế.

Hormuz: số liệu mâu thuẫn nhau

Bức tranh về eo biển Hormuz hiện khá phức tạp. Theo dữ liệu của Kpler, chỉ 7 tàu chở hàng hoá chuyên chở qua eo biển vào thứ Ba 6/10, mức thấp nhất kể từ 23/7, trong khi các vụ tấn công của Iran vào tàu chở dầu và khí đạt tần suất hàng tuần cao nhất kể từ khi xung đột bùng nổ ngày 28/2. Lực lượng IRGC tuyên bố eo biển đang đóng và sẽ sớm chặn các “tuyến đường bất hợp pháp”, trong khi Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio nói Iran đã “mất hoàn toàn quyền kiểm soát” eo biển.

Ở chiều ngược lại, Kpler cũng ghi nhận xuất khẩu dầu của khu vực tuần trước đã vượt mức trước chiến tranh, còn CEO Shell ước tính dòng chảy dầu Trung Đông ở mức khoảng 80% so với trước xung đột. Hai bộ số liệu này không nhất thiết sai: xuất khẩu có thể được bù bằng các tuyến thay thế, trong khi lưu lượng qua chính eo biển vẫn rất thấp. Nhà đầu tư nên đọc kỹ từng chỉ số thay vì chỉ nhìn tiêu đề.

Mặt trận Biển Đỏ: Houthi và Saudi Arabia

Ngày 8/10, lực lượng Houthi tuyên bố bắn tên lửa đạn đạo vào sân bay quốc tế King Khalid ở Riyadh — lần tuyên bố thứ ba trong tuần. Liên quân do Saudi dẫn đầu cho biết đã đánh chặn hai tên lửa nhắm vào Riyadh, nhưng mảnh vỡ làm hư hại một trường mẫu giáo và một cơ sở y tế. Houthi cũng kêu gọi nhân viên tại các cơ sở dầu mỏ của Saudi sơ tán, còn Đại sứ quán Mỹ phát cảnh báo an ninh. Ít nhất 3 người thiệt mạng trong các vụ tấn công vào sân bay Saudi ngày 6–7/10. Rủi ro lan sang eo Bab el-Mandeb là lý do khiến nhiều nhà phân tích cho rằng phí rủi ro dầu còn tăng chứ chưa giảm.

Đường dây ngoại giao còn mở

Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi cho biết đối thoại vẫn tiếp tục qua trung gian và Tehran sẽ phản hồi lập trường của Mỹ “trong vài ngày tới”. Phó Tổng thống JD Vance ngày 6/10 kêu gọi Iran giảm “có ý nghĩa” năng lực làm giàu urani — giọng điệu mềm hơn so với các yêu sách trước đó. Tổng thống Nga Vladimir Putin được cho là sẽ gặp Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian tại Turkmenistan vào thứ Sáu 9/10. Tuy vậy, ông Pezeshkian trước đó từng gọi các cuộc đàm phán là “vô nghĩa”, nên kỳ vọng đột phá cần được đặt ở mức thận trọng.

Vì sao điều này quan trọng với lãi suất và chứng khoán

Dầu trên 100 USD đang đi cùng lợi suất trái phiếu kho bạc Mỹ 10 năm ở mức khoảng 5,32%. Biên bản cuộc họp Fed tháng 9 cho thấy phần lớn quan chức nghiêng về việc tăng lãi suất thêm một lần trước cuối năm, với lý do lạm phát từ năng lượng, thuế quan và chi tiêu cho AI. Thị trường hiện định giá khả năng Fed giữ nguyên lãi suất ở cuộc họp tháng 10 là hơn 80%, nhưng chuỗi sự kiện địa chính trị có thể nhanh chóng làm thay đổi xác suất này. Với tài sản rủi ro, kết hợp “dầu đắt + lợi suất cao” là môi trường bất lợi cho định giá cổ phiếu tăng trưởng, và là một trong những nguyên nhân giúp giải thích vì sao Bitcoin, cổ phiếu bán dẫn và nhiều thị trường châu Á chịu áp lực trong những ngày gần đây.

Tác động tới châu Á và Việt Nam

Việt Nam nhập khẩu một phần đáng kể xăng dầu thành phẩm và nguyên liệu, nên giá dầu duy trì trên 100 USD tác động trực tiếp tới giá xăng dầu trong nước, chi phí vận tải và lạm phát. Nhóm hưởng lợi tương đối thường là dầu khí thượng nguồn, còn nhóm chịu áp lực gồm hàng không, vận tải, hoá chất và các doanh nghiệp tiêu thụ nhiều nhiên liệu. Ngoài ra, lợi suất Mỹ cao và đồng USD mạnh làm tăng áp lực lên tỷ giá và dòng vốn ngoại vào thị trường cận biên — một yếu tố đáng theo dõi khi khối ngoại tại Việt Nam đã bán ròng nhiều phiên liên tiếp. Đây là các kênh truyền dẫn có tính chất tham khảo; mức độ tác động cụ thể phụ thuộc vào từng doanh nghiệp và diễn biến thị trường.

Những mốc cần theo dõi

• Phản hồi của Iran trước lập trường của Mỹ, dự kiến “trong vài ngày tới”, và kết quả cuộc gặp Putin – Pezeshkian ngày 9/10.
• Số lượt tàu qua Hormuz theo Kpler và tần suất các vụ tấn công tàu chở dầu.
• Các đợt tấn công của Houthi vào hạ tầng dầu mỏ và sân bay Saudi Arabia.
• Giá Brent quanh ngưỡng 100 USD và lợi suất trái phiếu Mỹ 10 năm quanh 5,3%.
• Cuộc họp Fed tháng 10 và ngày bầu cử giữa kỳ 3/11 — hai mốc có thể làm thay đổi kịch bản.

Kết luận

Lời cam kết của ông Trump giúp hạ nhiệt rủi ro tấn công quân sự trong gần một tháng tới, nhưng không gỡ được ba điểm nghẽn thực sự: Hormuz vẫn bị gián đoạn, Houthi đang mở rộng mục tiêu sang Saudi Arabia, và phong toả Iran vẫn còn nguyên. Thị trường vì vậy khó quay về “bình thường” trước 3/11, và nguy cơ một đợt leo thang sau bầu cử sẽ tiếp tục được cộng vào giá dầu. Với nhà đầu tư, bài học là theo dõi các chỉ số vật lý (lưu lượng tàu, xuất khẩu thực tế) song song với tiêu đề chính trị.

Miễn trừ trách nhiệm: Bài viết chỉ mang tính thông tin và phân tích, không phải lời khuyên đầu tư. Số liệu lấy từ các báo cáo ngày 8–9/10/2026 và có thể thay đổi nhanh; hãy tự nghiên cứu trước khi ra quyết định.