Công văn 9608 của NHNN: giảm lãi suất cho vay 1,5–2%, cắt lãi huy động tối thiểu 0,5% — Biên lãi ngân hàng bị siết, Vietcombank và BIDV đã cam kết

Trong tuần cuối của tháng 10/2026, chính sách tiền tệ Việt Nam bất ngờ chuyển từ “ổn định mặt bằng lãi suất” sang “yêu cầu giảm lãi suất” bằng mệnh lệnh hành chính rõ ràng. Ngày 16/10, Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng chủ trì cuộc họp về điều hành chính sách tiền tệ những tháng cuối năm và yêu cầu giảm lãi suất cho vay 1,5–2% với sản xuất, kinh doanh và các lĩnh vực ưu tiên. Hai ngày sau, ngày 18/10, Ngân hàng Nhà nước (NHNN) ban hành công văn số 9608/NHNN-CSTT để cụ thể hóa chỉ đạo đó. Với nhà đầu tư, câu hỏi không chỉ là lãi vay có giảm hay không, mà là biên lãi thuần (NIM) của các ngân hàng sẽ chịu áp lực đến đâu.

Bối cảnh: cuộc họp ngày 16/10 và Kết luận 106

Theo Văn phòng Chính phủ, cuộc họp ngày 16/10 nhằm triển khai chỉ đạo của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm cùng các nghị quyết, kết luận của Trung ương, đặc biệt là Kết luận 106 ban hành ngày 15/10. Thống đốc NHNN Phạm Đức Ấn, lãnh đạo Bộ Tài chính và các ngân hàng thương mại cùng dự. Chính phủ nhận định mặt bằng lãi suất cho vay còn cao, ảnh hưởng đến chi phí vốn và khả năng tiếp cận tín dụng, trong khi nợ xấu và rủi ro trong hệ thống ngân hàng vẫn còn phức tạp. Đáng chú ý, Thống đốc được giao trực tiếp chỉ đạo và chịu trách nhiệm về hiệu quả các giải pháp ổn định lãi suất.

Công văn 9608 yêu cầu gì?

Theo tổng hợp của VTV dẫn TTXVN, văn bản của NHNN ngày 18/10 có các điểm chính sau:

Giảm tối thiểu 0,5%/năm lãi suất tiền gửi niêm yết từ kỳ hạn 6 tháng trở lên.
Giảm 1,5–2%/năm lãi suất cho vay đối với sản xuất, kinh doanh và các lĩnh vực ưu tiên.
“Tuyệt đối không đua tăng lãi suất huy động” để cạnh tranh.
Theo dõi sát nợ nhóm 2, nợ xấu, nợ tiềm ẩn rủi ro, nợ ngoại bảng và nợ đã cơ cấu; không che giấu hoặc ghi nhận nợ xấu chậm.
Ngân hàng không tuân thủ có thể bị xem xét lại chỉ tiêu tăng trưởng tín dụng năm 2026, bị giao chỉ tiêu thấp hơn cho năm 2027 và bị yêu cầu áp dụng một hoặc nhiều tỷ lệ an toàn cao hơn quy định.

Các nguồn tin không nêu thời hạn cụ thể cho việc giảm lãi suất. Chỉ đạo của Phó Thủ tướng cũng không nói rõ “giảm 1,5–2%” là điểm phần trăm hay giảm tương đối; tuy nhiên văn bản NHNN dùng đơn vị %/năm, nên nhiều khả năng được hiểu là điểm phần trăm mỗi năm.

Mặt bằng lãi suất đang ở đâu?

Chỉ tiêu	Số liệu
Lãi suất cho vay bình quân tháng 8/2026	10,7%/năm (tăng 0,2 điểm % so với tháng trước, khoảng 3 điểm % so với một năm trước — số liệu NHNN)
Lãi vay công bố của BIDV, Vietcombank	Khoảng 7,4–7,6%/năm
Lãi vay công bố của Eximbank, KienlongBank, MBV	8,4–9,5%/năm
Khảo sát của VnExpress	Nhóm Big4 cho vay 9–10,5%; ngân hàng tư nhân có thể tới 12%
Huy động 12 tháng (niêm yết)	Bac A Bank 7,1%; PGBank 7%; Cake by VPBank 7,4% (chưa gồm ưu đãi)
Huy động có điều kiện đặc biệt	PVcomBank 10% (từ 2.000 tỷ đồng), MSB 9% (từ 500 tỷ đồng)

Số liệu cho thấy khoảng cách giữa lãi suất công bố và lãi suất thực tế khá lớn: lãi suất thực phụ thuộc kỳ hạn, mục đích vay, tài sản bảo đảm và lịch sử tín dụng. Điều này giải thích vì sao yêu cầu “giảm 1,5–2%” sẽ được đo bằng mặt bằng lãi suất thực chứ không chỉ bảng lãi suất niêm yết.

Ai đã cam kết?

BIDV công bố chương trình tín dụng ưu đãi từ 6%/năm, giảm tới 2 điểm phần trăm so với mức thông thường, áp dụng từ 15/10/2026 và tập trung vào vay ngắn hạn bằng VND. Tại phiên thảo luận dự thảo Luật Phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa ngày 17/10, Chủ tịch HĐQT Vietcombank Nguyễn Thanh Tùng cam kết giảm tối thiểu 2%/năm lãi suất cho vay từ nay đến cuối năm. Ông cũng nhắc rằng doanh nghiệp nhỏ và vừa chiếm khoảng 98% tổng số doanh nghiệp nhưng chỉ nhận khoảng 20% dư nợ tín dụng. Các nguồn tôi đối chiếu chưa ghi nhận cam kết cụ thể của các ngân hàng tư nhân.

Tác động tới biên lãi thuần (phân tích)

Đây là phần suy luận của chúng tôi, không phải số liệu công bố. Biên lãi thuần phụ thuộc vào chênh lệch giữa lợi suất tài sản sinh lãi và chi phí vốn. Nếu lãi suất cho vay giảm 1,5–2 điểm % trong khi lãi suất tiền gửi chỉ giảm tối thiểu 0,5 điểm %, chênh lệch trên phần dư nợ chịu tác động sẽ thu hẹp khoảng 1–1,5 điểm % nếu chi phí huy động không giảm thêm. Ngược lại, việc cấm “đua lãi suất huy động” giúp giữ chi phí vốn khỏi tăng, và tín dụng có thể tăng nhanh hơn khi lãi vay rẻ hơn, bù một phần cho biên lãi. Ngân hàng có tỷ lệ tiền gửi không kỳ hạn (CASA) cao, như nhóm quốc doanh, thường có đệm tốt hơn; ngân hàng phụ thuộc vốn huy động kỳ hạn dài, lãi cao hoặc cho vay bất động sản có rủi ro nợ xấu sẽ chịu áp lực lớn hơn. Chế tài về chỉ tiêu tín dụng và hệ số an toàn cũng là yếu tố làm giảm động lực “lách” chỉ đạo.

Thị trường phản ứng thế nào?

Phiên 16/10, VN-Index đóng cửa 1.705,91 điểm (+7,56 điểm), chấm dứt chuỗi 7 phiên giảm; các mã ngân hàng như CTG (+2,68%), SHB (+2,4%), BID (+2,26%), LPB (+2,15%) và TPB (+2,13%) tăng mạnh, thanh khoản chỉ khoảng 10.795 tỷ đồng, thấp hơn khoảng 35% so với bình quân 20 phiên (theo Kafi), khối ngoại bán ròng khoảng 560 tỷ đồng. Theo Tin nhanh chứng khoán, phiên sáng 19/10 chỉ số vượt nhẹ 1.720 điểm rồi quay về gần tham chiếu; nhóm chứng khoán là điểm sáng với VIX tăng 3,8%, VND tăng 2,6% và SSI tăng 2,3%, nhưng thanh khoản vẫn thấp và dòng tiền chủ yếu đứng ngoài (bài viết ghi còn đang cập nhật). Trong nhận định tuần 19–23/10, các công ty chứng khoán cho rằng thị trường có thể hồi kỹ thuật nhưng chưa xác nhận đảo chiều; các mã ngân hàng lớn như MBB, VPB, TCB, HDB được nhắc đến như nhóm có thể dẫn dắt nhịp hồi, còn vùng hỗ trợ 1.680–1.700 và kháng cự 1.715–1.735 điểm được theo dõi sát.

Điều cần theo dõi

Thời điểm và biên độ giảm lãi suất thực tế ở các ngân hàng tư nhân, nơi chưa có cam kết công khai.
Báo cáo kết quả kinh doanh quý III/2026 của các ngân hàng: NIM, tăng trưởng tín dụng và chi phí dự phòng.
Diễn biến lãi suất huy động có hạ đúng mức tối thiểu 0,5% hay không, và có xuất hiện các “lách” bằng ưu đãi cộng thêm hay không.
Lạm phát, tỷ giá và áp lực từ giá dầu: Brent quanh 108,9 USD/thùng sáng 19/10, những yếu tố có thể hạn chế dư địa nới lỏng.

Miễn trừ trách nhiệm: Bài viết chỉ mang tính thông tin và phân tích, không phải lời khuyên đầu tư. Nhà đầu tư cần tự đánh giá rủi ro và chịu trách nhiệm với quyết định của mình. Số liệu lấy từ các nguồn công khai tại thời điểm 19/10/2026 và có thể thay đổi.