Iran đưa "kế hoạch 7 ngày" mở lại eo biển Hormuz tại LHQ: Đổi lấy dỡ phong tỏa, bỏ trừng phạt dầu mỏ — nhưng đàm phán hạt nhân bị đẩy xuống sau

Cập nhật: 26/9/2026 — số liệu tính đến tối 25/9 (giờ Mỹ) / sáng 26/9 (giờ Việt Nam)

Phát biểu bên lề Đại hội đồng Liên Hợp Quốc ngày 25/9/2026, Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi công bố một đề xuất mới: nếu Mỹ chấp nhận các điều kiện của Tehran, "từ ngày hôm sau, thời gian biểu này có thể bắt đầu, và sau 7 ngày, eo biển sẽ được mở". Đây là lần đầu tiên Iran đưa ra một khung thời gian cụ thể và rút ngắn đáng kể so với các vòng đàm phán trước, giữa lúc eo biển Hormuz — tuyến hàng hải chở khoảng 20 triệu thùng dầu và sản phẩm dầu mỏ mỗi ngày, tương đương gần 1/4 khối lượng dầu vận chuyển bằng đường biển toàn cầu — vẫn trong tình trạng gián đoạn kể từ khi thoả thuận khung ký ngày 17/6/2026 hết hiệu lực.

Kế hoạch 7 ngày của Iran gồm những điều kiện gì?

Theo đề xuất được các nhà trung gian Qatar chuyển tới Nhà Trắng, Mỹ cần thực hiện đồng thời bốn bước sau để kích hoạt thời gian biểu 7 ngày:

• Ngừng toàn bộ hoạt động quân sự trên mọi mặt trận liên quan, kể cả tại Lebanon;
• Dỡ bỏ phong tỏa hải quân quanh các cảng của Iran giáp eo biển Hormuz;
• Gỡ bỏ các lệnh trừng phạt dầu mỏ đang áp lên Iran;
• Trả lại tài sản bị đóng băng của Iran ở nước ngoài.

Điểm gây tranh cãi nhất nằm ở trình tự: theo kịch bản của Tehran, giao tranh sẽ chấm dứt ngay lập tức, tiếp đến là gỡ phong tỏa và trừng phạt, và chỉ sau khi eo biển đã mở lại thì các cuộc đàm phán về chương trình hạt nhân của Iran mới bắt đầu. Đây chính là trình tự mà phía Mỹ từ trước tới nay vẫn từ chối chấp nhận — Washington muốn xử lý đồng thời cả gói vấn đề kinh tế lẫn hạt nhân trong một thoả thuận duy nhất, thay vì tách rời và lùi hạt nhân xuống sau.

Vì sao đàm phán lần này khó đạt "thoả thuận chắc chắn"

Bối cảnh khiến giới phân tích thận trọng: một thoả thuận tương tự từng đạt được ngày 17/6/2026 nhưng sau đó sụp đổ khi Iran nối lại các vụ tấn công tàu chở dầu trong khu vực eo biển. Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio phản hồi đề xuất mới một cách dè dặt: "Nếu có cơ hội trao đổi ý tưởng và thông điệp, chúng tôi sẽ làm." Ông Trita Parsi, Phó Chủ tịch Viện Quincy, nhận định yếu tố có thể khiến Tổng thống Trump linh hoạt hơn là bài toán chính trị nội bộ: "Nếu Trump tính toán rằng thoả thuận này đáng giá và có thể mang lại lợi ích chính trị trước kỳ bầu cử giữa nhiệm kỳ, đồng thời hạ được giá xăng dầu, có lẽ chúng ta sẽ thấy sự linh hoạt chưa từng có trong những tuần qua." Bản thân ông Trump trước đó tuyên bố "không vội đạt thoả thuận", dù giá dầu cao đang góp phần đẩy lạm phát Mỹ đi lên.

Phản ứng thị trường dầu: Brent giảm nhẹ, nhưng rủi ro nguồn cung Saudi Arabia vẫn treo lơ lửng

Ngày 25/9/2026, dầu Brent giao dịch quanh 106,03 USD/thùng, giảm 0,53%; dầu WTI ở mức 93,82 USD/thùng, giảm 0,84% — phản ánh phần nào tâm lý nhẹ nhõm trước tín hiệu đàm phán. Tuy nhiên mức giảm này diễn ra ngay sau phiên trước đó (thứ Năm) khi giá dầu từng bật tăng 3–5% do 6 quả tên lửa của Houthi tấn công Saudi Arabia (đều bị đánh chặn), cho thấy thị trường vẫn cực kỳ nhạy với rủi ro địa chính trị.

Ngân hàng BMO Capital Markets cảnh báo lo ngại về nguồn cung dầu thô Saudi Arabia đang "tái xuất hiện", khi việc khôi phục đường ống Đông–Tây (East-West Pipeline) vẫn chưa chuyển hoá thành việc nối lại xuất khẩu qua Biển Đỏ. Đáng chú ý hơn, JPMorgan thừa nhận ngân hàng này đã "mất khả năng định hướng" giá dầu và lần đầu tiên kể từ tháng 2/2026 không còn một kịch bản cơ sở rõ ràng nào cho thị trường — cho thấy mức độ bất định hiện tại cao đến đâu. Rủi ro với cảng xuất khẩu Yanbu và đường ống Đông–Tây của Saudi Arabia vẫn ở mức cao, dù giá đã hạ nhiệt trong phiên 25/9.

Việt Nam bị ảnh hưởng ra sao?

Việt Nam vừa nhập khẩu dầu thô lẫn xăng dầu thành phẩm, vừa xuất khẩu một phần dầu thô khai thác trong nước, nên biến động giá dầu thế giới tác động hai chiều. Nếu kế hoạch 7 ngày của Iran thực sự được triển khai và eo biển Hormuz mở lại ổn định, giá dầu có thể hạ nhiệt thêm, giúp giảm áp lực lên chi phí nhập khẩu xăng dầu và lạm phát trong nước — kỳ điều hành giá bán lẻ xăng dầu định kỳ 7 ngày của Liên bộ Công Thương – Tài chính sẽ là nơi phản ánh sớm nhất. Ngược lại, nếu đàm phán đổ vỡ như kịch bản tháng 6/2026 từng xảy ra, rủi ro giá dầu tăng trở lại sẽ gây sức ép lên nhóm cổ phiếu vận tải, hàng không, và làm tăng chi phí đầu vào cho doanh nghiệp sản xuất, trong khi các cổ phiếu dầu khí thượng nguồn như PVS, GAS, BSR, PLX thường biến động cùng chiều với kỳ vọng giá dầu. Đây là yếu tố vĩ mô toàn cầu nhà đầu tư Việt Nam nên theo dõi song song với lịch họp Fed, chứ chưa phải yếu tố có thể dự đoán chắc chắn chiều tác động ngắn hạn.

Những mốc cần theo dõi tiếp theo

• Phản hồi chính thức của Nhà Trắng với đề xuất do Qatar chuyển tới — hiện chưa có tuyên bố chấp nhận hay từ chối rõ ràng.
• Diễn biến tại khu vực Yanbu và đường ống Đông–Tây của Saudi Arabia — điểm nghẽn cung có thể khiến giá dầu đảo chiều bất cứ lúc nào.
• Khả năng nối lại các vụ tấn công tàu chở dầu trong eo biển — kịch bản đã từng khiến thoả thuận tháng 6/2026 sụp đổ.

Kết luận

Đề xuất "7 ngày" của Iran cho thấy Tehran đang cố gắng đảo ngược trình tự đàm phán truyền thống — đòi hỏi gỡ bỏ áp lực kinh tế trước, bàn hạt nhân sau — trong khi Washington vẫn muốn một gói giải pháp đồng thời. Với việc JPMorgan công khai thừa nhận "không còn kịch bản cơ sở" cho giá dầu, nhà đầu tư nên chuẩn bị cho biến động hai chiều mạnh hơn bình thường trong những tuần tới, thay vì đặt cược vào một xu hướng giá dầu rõ ràng theo bất kỳ hướng nào.

Nguồn: Al Jazeera (25/9/2026), CNBC (24-25/9/2026), WSLS/AP (25/9/2026), IEA Strait of Hormuz Factsheet (2/2026). Bài viết chỉ nhằm mục đích cung cấp thông tin và phân tích, không phải lời khuyên đầu tư. Nhà đầu tư cần tự nghiên cứu và chịu trách nhiệm với quyết định của mình.