Khủng hoảng eo biển Hormuz đẩy giá dầu vọt lên 78 USD: Cổ phiếu dầu khí Việt Nam bùng nổ, VN-Index chịu áp lực trái chiều
Một cú sốc địa chính trị mới tại Trung Đông đã lập tức tràn vào bảng điện Việt Nam. Sau khi Mỹ không kích các mục tiêu quân sự Iran gần eo biển Hormuz và giá dầu Brent vọt gần 5% lên vùng 78 USD/thùng, dòng tiền trong nước đổ dồn vào nhóm dầu khí và phân bón, biến GAS, BSR, PVD, DCM thành tâm điểm — trong khi phần còn lại của VN-Index phải vật lộn với nỗi lo lạm phát nhập khẩu và tâm lý "né rủi ro" toàn cầu.
Chuyện gì đã xảy ra ở eo biển Hormuz?
Ngày 7/7/2026, hai tàu chở dầu — tàu chở LNG Al Rekayat mang cờ Qatar và siêu tàu chở dầu Wedyan treo cờ Saudi Arabia — bị trúng đạn pháo khi đi qua eo biển Hormuz, cả hai đều hư hại. Đáp lại, Bộ Tài chính Mỹ tái áp đặt lệnh trừng phạt lên hoạt động xuất khẩu dầu của Iran (vốn vừa được gỡ bỏ sau Bản ghi nhớ Islamabad), còn Bộ Chỉ huy Trung tâm Mỹ (CENTCOM) tuyên bố thực hiện loạt đòn không kích nhằm vào các cơ sở quân sự của Iran quanh eo biển.
Diễn biến này là bước đảo chiều nghiêm trọng so với thỏa thuận ngừng bắn mong manh mà Washington và Tehran vừa ký tháng trước nhằm khép lại gần bốn tháng xung đột. Eo biển Hormuz là tuyến vận chuyển của khoảng một phần năm lượng dầu tiêu thụ toàn cầu, nên bất kỳ mối đe dọa nào tới tuyến đường này đều lập tức được thị trường định giá thành "phần bù rủi ro" trên giá dầu.
Giá dầu và phản ứng "né rủi ro" toàn cầu
Dầu Brent — chuẩn quốc tế — bật tăng khoảng 5% lên vùng 78 USD/thùng, còn dầu WTI của Mỹ tăng 5,4% lên 72,25 USD/thùng sau quyết định thu hồi giấy phép bán dầu của Iran. Đà tăng của giá dầu đi kèm với lợi suất trái phiếu nhích lên và tâm lý phòng thủ lan rộng trên các tài sản rủi ro.
Trên thị trường tiền số, Bitcoin giảm 2,2% về khoảng 61.913 USD, Ethereum mất 2,3% còn 1.733 USD và XRP lùi 3,9% xuống 1,08 USD — minh chứng cho thấy khi rủi ro địa chính trị leo thang, dòng tiền có xu hướng rút khỏi các tài sản có beta cao. Đây là bức tranh vĩ mô mà nhà đầu tư Việt Nam cần đặt cạnh diễn biến trong nước để hiểu vì sao thị trường lại "chia hai nửa" rõ rệt.
Bảng điện Việt Nam: dầu khí và phân bón thành "hầm trú ẩn"
Phiên 8/7, VN-Index dao động quanh vùng 1.854 điểm, nhưng bên dưới chỉ số là sự phân hóa mạnh. Nhóm dầu khí trở thành điểm sáng gần như tuyệt đối:
- GAS tăng kịch trần lên 74.800 đồng/cổ phiếu, kéo theo dòng tiền cả nội lẫn ngoại.
- BSR (Lọc hóa dầu Bình Sơn) tăng 3,5% lên 25.100 đồng, dẫn đầu nhóm tác động tích cực nhất tới VN-Index; kết quả kinh doanh quý II của BSR được dự báo khả quan nhờ giá dầu tăng.
- PLX, OIL đồng loạt đi lên, thu hút dòng vốn.
- DCM (phân bón Cà Mau) tăng mạnh về sát trần 36.650 đồng với thanh khoản bùng nổ, khối ngoại mua ròng hơn 544.000 cổ phiếu — bởi giá khí và giá dầu cao thường đi kèm chu kỳ giá phân đạm tăng.
Vì sao không phải cổ phiếu dầu khí nào cũng hưởng lợi như nhau?
Điểm mấu chốt mà nhà đầu tư dễ bỏ qua: chuỗi giá trị dầu khí phản ứng khác nhau với giá dầu. Nhóm thượng nguồn và trung nguồn — tiêu biểu là PVS, PVD và GAS — thường hưởng lợi rõ nét nhất, vì giá dầu cao kích thích hoạt động thăm dò, khai thác và đầu tư hạ tầng.
Với PVD (Khoan và Dịch vụ khoan Dầu khí), động lực đến từ nhu cầu thuê giàn khoan duy trì ở mức cao: nhiều giàn đã kín lịch trong năm 2026, thậm chí kéo dài sang 2027–2028, với giá thuê giàn khoan tự nâng trong khu vực dao động 95.000–110.000 USD/ngày. GAS hưởng lợi dài hạn qua hạ tầng khí, nhưng độ trễ truyền dẫn vào lợi nhuận thường chậm hơn.
Ngược lại, nhóm hạ nguồn và các doanh nghiệp phân phối xăng dầu có thể chịu áp lực biên lợi nhuận khi giá đầu vào tăng nhanh hơn giá bán lẻ được điều chỉnh. Nói cách khác, "giá dầu tăng" không phải một lệnh mua đồng loạt cho cả ngành.
Mặt trái: lạm phát nhập khẩu và áp lực lên phần còn lại của thị trường
Việt Nam là nước nhập khẩu ròng năng lượng, nên giá dầu thế giới cao kéo theo giá xăng dầu trong nước tăng (kỳ điều hành đầu tháng 7 đã tăng đáng kể), làm dấy lên lo ngại lạm phát chi phí đẩy. Các nhóm nhạy cảm với chi phí nhiên liệu và logistics — như vận tải, hàng không, nhựa, săm lốp và một phần sản xuất — có thể bị bào mòn biên lợi nhuận nếu giá dầu neo cao kéo dài.
Đó là lý do VN-Index có thể đi ngang hoặc điều chỉnh nhẹ ngay cả khi nhóm dầu khí tăng trần: mức tăng của một vài mã vốn hóa lớn không đủ bù cho áp lực lan tỏa trên phần đông cổ phiếu còn lại, trong bối cảnh mùa báo cáo lợi nhuận quý II đang là "phép thử lửa" với dòng tiền.
Nhà đầu tư nên nhìn nhận thế nào?
Câu hỏi quyết định là tính bền vững của cú sốc giá dầu. Nếu căng thẳng Hormuz hạ nhiệt nhanh và eo biển được khơi thông, phần bù rủi ro có thể tan biến chỉ trong vài phiên, khiến nhịp tăng nóng của cổ phiếu dầu khí đảo chiều đột ngột — bài học kinh điển của "mua theo tin, bán khi tin thành sự thật". Ngược lại, nếu xung đột kéo dài và nguồn cung thực sự gián đoạn, mặt bằng giá dầu cao có thể duy trì, củng cố câu chuyện lợi nhuận cho nhóm thượng nguồn trong nửa cuối 2026.
Với nhà đầu tư trong nước, thay vì đuổi giá cổ phiếu đã tăng trần, việc theo dõi ba biến số — diễn biến quân sự tại Hormuz, đường đi của giá Brent, và kết quả kinh doanh quý II của từng doanh nghiệp dầu khí — sẽ hữu ích hơn nhiều so với việc phản ứng theo cảm xúc thị trường.
Kết luận
Khủng hoảng eo biển Hormuz một lần nữa cho thấy chứng khoán Việt Nam không tồn tại trong "vùng chân không": một loạt đạn pháo cách Hà Nội hàng nghìn ki-lô-mét có thể lập tức định hình lại dòng tiền trong nước. Cổ phiếu dầu khí và phân bón đang tận hưởng phần bù rủi ro, nhưng chính phần bù đó cũng là con dao hai lưỡi — nó đến nhanh và có thể ra đi cũng nhanh không kém. Sự tỉnh táo, thay vì hưng phấn, mới là thứ bảo vệ tài khoản trong những giai đoạn biến động như thế này.
⚠️ Tuyên bố miễn trừ trách nhiệm: Bài viết chỉ mang tính chất thông tin và phân tích tham khảo, không phải lời khuyên đầu tư. Nhà đầu tư chịu trách nhiệm với các quyết định của mình và nên cân nhắc kỹ hoặc tham vấn chuyên gia trước khi giao dịch.
Nguồn tham khảo: CNBC, Al Jazeera, Yahoo Finance, Reuters, ASEAN Securities (bản tin 08/07/2026), Investing.com, EBC Financial Group.