Ba mã "họ" Gelex cùng nằm sàn phiên 14/9 sau tin khởi tố ông Đặng Phan Tường: GEE mất 56% từ đỉnh, 24,5 triệu GEX sang tay — và vì sao thị trường lại mua lại ngay sáng 15/9

Cập nhật 15/9/2026 — Chứng khoán Việt Nam

Phiên đầu tuần 14/9/2026, trong lúc VN-Index chỉ giảm 6,98 điểm (0,39%) xuống 1.788,23 điểm, ba cổ phiếu trong hệ sinh thái GELEX lại đồng loạt giảm hết biên độ: GEX của Tập đoàn GELEX mất 6,89% còn 22.300 đồng, GEE của GELEX Electric mất 6,94% còn 57.700 đồng, GEL mất 6,91% còn 25.600 đồng. Cùng "họ" nhưng nằm ngoài nhóm giảm sàn, VGC (Viglacera) mất 6,59% và EIB (Eximbank) mất 4,76%. Chỉ trong một phiên, hàng nghìn tỷ đồng vốn hoá của cả nhóm bốc hơi.

Nguyên nhân được xác định khá nhanh: Tổng công ty Thiết bị điện Đông Anh (EEMC) công bố thông tin bất thường cho biết đã nhận thông báo của Cơ quan Cảnh sát điều tra Bộ Công an (C01) về việc khởi tố bị can đối với ông Đặng Phan Tường, thành viên HĐQT EEMC, trong quá trình điều tra vụ án xảy ra tại Tổng công ty Truyền tải điện Quốc gia (EVNNPT), CTCP Tập đoàn PC1 và các đơn vị liên quan. Tối cùng ngày, GELEX phát đi thông cáo khẳng định vụ việc "liên quan đến cá nhân ông Tường, thuộc giai đoạn trước khi ông tham gia hệ thống GELEX". Đến phiên sáng 15/9, GEX và GEE đã xanh trở lại hơn 3%.

Bài viết này không bàn về nội dung vụ án — cơ quan điều tra chưa công bố tội danh, và mọi người đều được coi là vô tội cho đến khi có bản án. Điều đáng phân tích là: vì sao một thông tin về một cá nhân không giữ chức vụ nào tại công ty mẹ lại thổi bay 7% giá trị của cả một tập đoàn niêm yết trong vài giờ, và thị trường "định giá" rủi ro này như thế nào.

1. Diễn biến phiên 14/9 và sáng 15/9 bằng con số

Nguồn: CafeF/Nhịp sống thị trường, Người Quan Sát, Báo Xây dựng, số liệu phiên 14/9 và phiên sáng 15/9/2026.

Bối cảnh chung không quá xấu: VN-Index chỉ giảm 0,39%, giá trị khớp lệnh HOSE cải thiện lên hơn 19.500 tỷ đồng, và khối ngoại thậm chí đảo chiều mua ròng 825 tỷ đồng sau nhiều phiên bán. Nói cách khác, cú rơi của nhóm GELEX là câu chuyện riêng, không phải hệ quả của thị trường.

2. Ông Đặng Phan Tường là ai trong hệ thống GELEX?

Đây là điểm mấu chốt để hiểu phản ứng của thị trường. Theo công bố của EEMC và GELEX, ông Tường:

• Từng giữ chức Chủ tịch Hội đồng thành viên EVNNPT từ 2011 đến 2020 — tức là người đứng đầu doanh nghiệp truyền tải điện quốc gia trong gần một thập kỷ, giai đoạn mà vụ án đang được điều tra.
• Được bầu vào HĐQT EEMC từ tháng 11/2024, nhiệm kỳ 2024–2029.
• Đồng thời là thành viên HĐQT GELEX Electric (GEE), thành viên HĐQT Dây cáp điện Việt Nam (Cadivi, mã CAV) và Chủ tịch HĐQT Thiết bị điện Thibidi (mã THI).
• Không giữ bất kỳ chức vụ nào tại công ty mẹ GELEX (GEX).

Như vậy, vị trí của ông Tường tập trung ở nhánh thiết bị điện của tập đoàn — EEMC, Cadivi, Thibidi đều là công ty con của GELEX Electric. Đây chính là lý do GEE là mã rơi sâu nhất về mặt vị thế: trong ba mã giảm sàn, GEE là công ty duy nhất mà ông Tường trực tiếp ngồi trong HĐQT, và là công ty mẹ của cả ba doanh nghiệp còn lại mà ông tham gia.

Mặt khác, EVNNPT là khách hàng lớn của ngành thiết bị điện: máy biến áp, dây cáp, thiết bị đóng cắt của EEMC, Cadivi, Thibidi đều bán cho các dự án lưới truyền tải. Việc một cựu lãnh đạo bên mua nay là lãnh đạo bên bán bị khởi tố trong vụ án tại chính bên mua là một chuỗi liên tưởng mà nhà đầu tư không cần ai giải thích cũng tự nối được — dù về mặt pháp lý, đến nay chưa có thông tin nào cho thấy giao dịch của các công ty GELEX là đối tượng điều tra.

3. Vì sao "tin về một cá nhân" lại thành cú sốc 7% cho cả nhóm?

3.1. Cấu trúc sở hữu tầng bậc khuếch đại biến động

GELEX là tập đoàn đa tầng: GEX nắm chi phối GEE; GEE nắm Cadivi, Thibidi, EEMC; GEX cũng nắm chi phối Viglacera (VGC) và là cổ đông lớn tại Eximbank (EIB). Khi một mắt xích ở tầng dưới gặp biến cố, giá trị được "chiết khấu" ở tầng đó rồi lại được chiết khấu tiếp ở tầng trên, bởi giá cổ phiếu công ty mẹ phản ánh giá trị công ty con. Đó là lý do một thông tin xuất phát từ EEMC — công ty không niêm yết trên HOSE và có quy mô nhỏ so với tập đoàn — lại lan ra 5 mã niêm yết trong cùng buổi chiều.

3.2. Bán trước, hỏi sau — và không ai chờ thông cáo

Thông tin từ EEMC xuất hiện trong phiên, còn thông cáo trấn an của GELEX phát đi lúc tối 14/9, tức sau khi cả ba mã đã đóng cửa ở giá sàn. Trong khoảng trống thông tin đó, nhà đầu tư chỉ có hai lựa chọn: giữ và chờ giải thích, hoặc bán trước. Với một nhóm cổ phiếu vốn đã có nền tảng kỹ thuật yếu (GEE giảm 56% từ đỉnh đầu tháng 5, GEX và GEL đang ở vùng thấp nhất 1,5 tháng), áp lực bán không cần lý do quá lớn để chuyển thành dư bán sàn.

3.3. Bóng dáng của những tiền lệ

Nhà đầu tư Việt Nam đã trải qua nhiều "cú sốc nhân sự": lãnh đạo bị khởi tố khiến cổ phiếu giảm sàn hàng chục phiên liên tiếp, kéo theo cả hệ sinh thái. Ký ức đó khiến phản ứng mặc định trước bất kỳ thông tin khởi tố nào liên quan đến người trong HĐQT là thoát ra trước, kể cả khi nội dung cụ thể khác xa các tiền lệ. Trong trường hợp GELEX, có hai điểm khác biệt rõ ràng: ông Tường không phải người sáng lập hay điều hành tập đoàn, và vụ án được xác định thuộc giai đoạn ông còn ở EVNNPT — trước tháng 11/2024.

4. Thông cáo của GELEX nói gì, và thị trường tin đến đâu?

Thông cáo tối 14/9 của GELEX có ba luận điểm: (1) ông Tường không giữ chức vụ nào tại công ty mẹ; (2) vụ việc thuộc giai đoạn trước khi ông tham gia hệ thống GELEX, không liên quan đến hoạt động của GELEX và các công ty con; (3) hoạt động sản xuất kinh doanh, các cam kết với ngân hàng, khách hàng, đối tác vẫn "ổn định, bình thường".

Phản ứng phiên sáng 15/9 — GEX +3,36%, GEE +3,81% — cho thấy thị trường tiếp nhận thông cáo ở mức "đủ để ngừng bán tháo", nhưng chưa "đủ để lấy lại những gì đã mất": mức hồi hơn 3% mới bù được chưa đến một nửa biên độ 7% của phiên trước. Điều thị trường còn chờ là các thông tin mà GELEX chưa thể (hoặc chưa) đưa ra:

• Tội danh và biện pháp ngăn chặn — EEMC không nêu, và đây là biến số quyết định độ nghiêm trọng.
• Ông Tường có tiếp tục giữ các ghế HĐQT tại GEE, CAV, THI hay không — nếu từ nhiệm, câu chuyện khép lại nhanh hơn về mặt quản trị.
• Phạm vi vụ án tại EVNNPT có mở rộng sang các nhà cung cấp hay không — hiện chưa có dấu hiệu, nhưng đây là rủi ro đuôi mà thị trường sẽ theo dõi qua từng thông báo của Bộ Công an.

5. Nền tảng kinh doanh: con số nói gì?

Tách khỏi câu chuyện pháp lý, kết quả kinh doanh gần nhất của GELEX không phải nguyên nhân của cú giảm. Quý 2/2026, tập đoàn đạt doanh thu thuần 14.480 tỷ đồng (+43% so với cùng kỳ), lợi nhuận gộp 2.954 tỷ (+26%), lợi nhuận sau thuế hợp nhất 1.354 tỷ (+13%). Luỹ kế 6 tháng: doanh thu 25.202 tỷ (+40%), lợi nhuận sau thuế 1.933 tỷ (+18%).

Điểm cần lưu ý là chênh lệch giữa tăng trưởng doanh thu (43%) và tăng trưởng lợi nhuận ròng (13%) — biên lợi nhuận đang co lại, phần lớn do chi phí tài chính và cơ cấu doanh thu nghiêng về mảng có biên thấp hơn. Với GEE, việc cổ phiếu mất 56% từ đỉnh tháng 5 trước cả khi có tin khởi tố cho thấy thị trường đã bớt kỳ vọng vào mảng thiết bị điện từ trước; tin ngày 14/9 chỉ là giọt nước tràn ly.

6. Nhìn rộng hơn: vụ án ngành điện và các doanh nghiệp niêm yết liên quan

Vụ án đang được C01 điều tra có tên hai pháp nhân: EVNNPT (doanh nghiệp nhà nước, không niêm yết) và CTCP Tập đoàn PC1 (mã PC1, niêm yết HOSE). Đáng chú ý, cùng ngày 14/9, PC1 công bố tất toán sớm lô trái phiếu 900 tỷ đồng — một thông tin tài chính tích cực được đưa ra trong đúng bối cảnh cổ đông đang lo lắng về vụ án. Đây là mô hình quen thuộc: khi rủi ro pháp lý xuất hiện, doanh nghiệp thường chủ động phát tín hiệu về sức khoẻ tài chính và dòng tiền để giữ niềm tin của chủ nợ và cổ đông.

Với nhà đầu tư nắm cổ phiếu ngành thiết bị điện và xây lắp điện nói chung (PC1, GEE, CAV, THI, các doanh nghiệp cung cấp cho EVN), bài học từ phiên 14/9 là rủi ro pháp lý ở khu vực mua sắm công lưới điện — vốn là nguồn doanh thu lớn của ngành — có thể lan sang giá cổ phiếu rất nhanh, bất kể doanh nghiệp có phải đối tượng điều tra hay không.

7. Ba kịch bản cho nhóm GELEX trong 2–4 tuần tới

Xác suất tương đối của từng kịch bản không thể ước lượng từ thông tin hiện có. Điều có thể nói là thị trường, qua phiên sáng 15/9, đang nghiêng về kịch bản thứ nhất hoặc thứ hai — nhưng với mức độ tin tưởng chưa cao.

Kết luận

Phiên 14/9 là ví dụ điển hình cho thấy rủi ro quản trị và pháp lý nhân sự được thị trường Việt Nam định giá thế nào: nhanh, đồng loạt, và ít phân biệt giữa "cá nhân liên quan" với "doanh nghiệp liên quan". Ba mã GELEX cùng giảm sàn, hai mã cùng hệ sinh thái giảm sâu, trong khi thông cáo giải thích đến sau giờ đóng cửa. Nhịp hồi hơn 3% sáng 15/9 cho thấy phản ứng ban đầu có phần thái quá, song những câu hỏi quan trọng nhất — tội danh, biện pháp ngăn chặn, và phạm vi vụ án tại EVNNPT — vẫn chưa có lời đáp.

Với nhà đầu tư, điều đáng theo dõi trong những ngày tới không phải giá GEX hồi bao nhiêu phần trăm, mà là hai thông tin: ông Tường có tiếp tục ngồi trong HĐQT các công ty GELEX hay không, và cơ quan điều tra có nêu tên thêm doanh nghiệp nào trong vụ án ngành điện hay không.

Miễn trừ trách nhiệm: Bài viết chỉ nhằm mục đích cung cấp thông tin và phân tích, không phải lời khuyên đầu tư. Số liệu giá và khối lượng lấy theo phiên 14/9 và phiên sáng 15/9/2026, có thể thay đổi. Mọi cá nhân được nêu tên đều được coi là vô tội cho đến khi có bản án có hiệu lực pháp luật. Nhà đầu tư cần tự đánh giá rủi ro và tham khảo chuyên gia trước khi ra quyết định.

Nguồn tham khảo: CafeF/Nhịp sống thị trường (14/9/2026) — "Loạt cổ phiếu họ Gelex giảm sàn, điều gì đang diễn ra?" và "Cổ phiếu SSB tăng trần, cháy hàng trong phiên đầu tuần rực lửa"; Người Quan Sát/Kiến thức Đầu tư (14/9/2026) — "Nhóm Gelex đồng loạt giảm sàn, khối ngoại xuất hiện giao dịch hơn 1.000 tỷ đồng" và "Tập đoàn GELEX chính thức lên tiếng về ông Đặng Phan Tường trong vụ án ngành điện"; Báo Xây dựng (15/9/2026) — "Cổ phiếu họ GELEX xanh lại sau thông tin nhân sự cấp cao bị khởi tố"; Nhân Dân (14/9/2026) — "VN-Index tiếp tục giảm, khối ngoại đảo chiều mua ròng hơn 812 tỷ đồng".