Pháp đối mặt nguy cơ đổ chính phủ lần thứ 5 trong chưa đầy 2 năm: Lecornu cắt 54 tỷ euro ngân sách 2027, lợi suất OAT vượt 4,59% — cao nhất kể từ 2008

Cập nhật: 25/9/2026 — số liệu tính đến tối 25/9 (giờ Việt Nam)

Ngày 18/9/2026, Thủ tướng Pháp Sébastien Lecornu công bố khung ngân sách 2027 với đề xuất cắt giảm 54 tỷ euro chi tiêu công — điều ông gọi là "nỗ lực gần như chưa từng có" — nhằm đưa thâm hụt ngân sách xuống 5% GDP trước kỳ bầu cử tổng thống 2027. Đúng một tuần sau, ngày 24/9, CNBC gọi đây là "trận chiến ngân sách mới có thể lật đổ thêm một chính phủ Pháp", đúng lúc lợi suất trái phiếu chính phủ kỳ hạn 10 năm (OAT) vượt mốc 4,59% — cao nhất kể từ tháng 7/2008. Đây là nội các thứ năm dưới thời Tổng thống Emmanuel Macron chỉ trong chưa đầy hai năm, và một lần nữa, số phận của nó lại phụ thuộc vào một lá phiếu ngân sách tại Quốc hội bị chia rẽ sâu sắc.

54 tỷ euro cắt giảm: kế hoạch của Lecornu gồm những gì?

Theo khung ngân sách trình lên, ông Lecornu đặt mục tiêu đưa thâm hụt từ mức ước tính 5,4% GDP trong năm 2026 xuống 5% GDP vào năm 2027. Chính phủ cảnh báo nếu không hành động, thâm hụt có thể phình lên tới 6,5% GDP. Ba áp lực chi tiêu lớn nhất được nêu ra:

• Chi an sinh xã hội dự kiến tăng thêm 22 tỷ euro do dân số già hoá;
• Chi vận hành của các địa phương tăng thêm 7 tỷ euro;
• Chi phí trả lãi nợ công tiếp tục leo thang cùng giá nhiên liệu tăng do bất ổn Trung Đông.

Toàn bộ kế hoạch chi tiết — bao gồm các khoản thuế và cắt giảm cụ thể — sẽ được trình Hội đồng Bộ trưởng vào ngày 1/10/2026, trước khi bước vào phiên tranh luận tại Quốc hội trong tháng 10, đúng giai đoạn chiến dịch tranh cử tổng thống 2027 đã bắt đầu nóng lên.

Vì sao lợi suất OAT vượt mốc khủng hoảng tài chính 2008?

Thị trường trái phiếu phản ứng trước khi Quốc hội kịp bỏ phiếu. Lợi suất OAT kỳ hạn 10 năm đã tăng khoảng 45 điểm cơ bản chỉ trong 4 tuần và hơn 100 điểm cơ bản so với một năm trước, chạm 4,59% — mức chưa từng thấy từ tháng 7/2008. Chênh lệch lợi suất OAT so với Bund Đức (thước đo rủi ro Pháp so với "chuẩn" châu Âu) nới rộng lên khoảng 102 điểm cơ bản tính đến 22/9. Chỉ số CAC 40 cũng chịu áp lực, trượt về vùng hơn 8.000 điểm trong các phiên gần đây.

Ngoài yếu tố nội tại, giới phân tích còn chỉ ra hai lực đẩy từ bên ngoài: giá dầu tăng do bất ổn kéo dài liên quan tới đàm phán Mỹ – Iran, và hoạt động kinh tế khu vực eurozone tháng 9 tăng nhanh nhất trong gần 3,5 năm — cả hai đều làm tăng kỳ vọng Ngân hàng Trung ương châu Âu (ECB) sẽ tiếp tục thắt chặt, kéo lợi suất toàn khu vực đi lên và khiến "phần bù rủi ro Pháp" trở nên đắt đỏ hơn.

Đối lập dọa "motion de censure" — vì sao Quốc hội lại là chiến trường quyết định

Ngay khi ông Lecornu hé lộ định hướng ngân sách giữa tháng 9, cả đảng cực hữu Tập hợp Dân tộc (RN) của bà Marine Le Pen và các đảng cánh tả (dẫn đầu bởi Nước Pháp Bất Khuất – LFI) đều tuyên bố sẽ đệ đơn "motion de censure" (bỏ phiếu bất tín nhiệm) nếu chính phủ tìm cách áp đặt ngân sách mà không qua thoả hiệp thực chất với Quốc hội. Vấn đề nằm ở cấu trúc Quốc hội: không đảng nào nắm đa số, và các phe đối lập cộng lại kiểm soát phần lớn ghế — khiến chính phủ Lecornu buộc phải "đi trên dây" giữa yêu cầu thắt lưng buộc bụng của thị trường và lá phiếu của một Quốc hội bị phân mảnh.

Đây không phải lần đầu Paris đứng trước nguy cơ này. Người tiền nhiệm của ông Lecornu, François Bayrou, đã sụp đổ vào tháng 9/2025 sau khi thất bại với đề xuất cắt giảm ngân sách cho năm 2026. Bản thân ông Lecornu cũng từng từ chức rồi được bổ nhiệm lại chỉ trong một tuần vào tháng 10/2025. Giới quan sát tại Paris gọi vòng lặp này là "cối xay thủ tướng" của nhiệm kỳ hai ông Macron.

Mốc thời gian cần theo dõi

• 1/10/2026: Chính phủ trình toàn văn kế hoạch ngân sách 2027 lên Hội đồng Bộ trưởng.
• Tháng 10/2026: Quốc hội tranh luận và bỏ phiếu — thời điểm các đảng đối lập có thể chính thức đệ đơn bất tín nhiệm.
• Điều 49.3 Hiến pháp: công cụ hiến định cho phép chính phủ thông qua ngân sách mà không cần Quốc hội bỏ phiếu trực tiếp — từng được chính ông Lecornu sử dụng cho ngân sách 2026, nhưng mỗi lần dùng lại kích hoạt quyền đệ đơn bất tín nhiệm ngay sau đó.

Tác động tới thị trường toàn cầu và Việt Nam

Pháp là nền kinh tế lớn thứ hai của khu vực đồng euro, nên bất ổn chính trị kéo dài tại đây thường lan sang toàn bộ trái phiếu châu Âu — chênh lệch OAT/Bund là chỉ báo được theo dõi sát vì nó phản ánh mức độ "phần bù rủi ro chính trị" mà nhà đầu tư đòi hỏi khi cho một nền kinh tế lớn của G7 vay tiền. Lợi suất trái phiếu Pháp và Mỹ cùng neo ở vùng cao trong tháng 9 (lợi suất Mỹ kỳ hạn 10 năm cũng từng vượt 5% giữa tháng) tạo môi trường chi phí vốn đắt đỏ hơn cho toàn cầu, gián tiếp ảnh hưởng tới dòng vốn ngoại vào các thị trường mới nổi như Việt Nam — đúng giai đoạn VN-Index vừa bước vào tuần đầu tiên với vị thế "thị trường mới nổi" của FTSE và khối ngoại còn đang bán ròng. Nhà đầu tư Việt Nam nên xem diễn biến ngân sách Pháp là một trong các chỉ báo rủi ro vĩ mô toàn cầu cần theo dõi, bên cạnh lịch họp Fed và ECB, hơn là một yếu tố tác động trực tiếp, ngắn hạn tới cổ phiếu trong nước.

Kết luận

Con số 54 tỷ euro và mốc lợi suất 4,59% kể trên là hai mặt của cùng một bài toán: chính phủ Pháp cần chứng minh với thị trường trái phiếu rằng họ có thể kiểm soát thâm hụt, nhưng lại cần một Quốc hội không đa số để thông qua chính những biện pháp đó. Nhà đầu tư nên theo dõi sát cuộc họp Hội đồng Bộ trưởng ngày 1/10, các tuyên bố chính thức của RN và LFI khi văn bản ngân sách đầy đủ được công bố, cùng diễn biến chênh lệch lợi suất OAT/Bund trong những tuần tới — đó sẽ là các chỉ báo sớm cho việc chính phủ Lecornu có trụ được qua mùa bầu cử 2027 hay không.

Nguồn: CNBC (24/9/2026), Trading Economics (dữ liệu lợi suất OAT, cập nhật 25/9/2026), Business Standard, Le Figaro/Euronews/Usine Nouvelle (18/9/2026), Ideal-Investisseur.fr (chênh lệch OAT/Bund, 22/9/2026), BBN Times. Bài viết chỉ nhằm mục đích cung cấp thông tin và phân tích, không phải lời khuyên đầu tư. Nhà đầu tư cần tự nghiên cứu và chịu trách nhiệm với quyết định của mình.