Chứng khoán Mỹ • 19/07/2026 • 9 phút đọc

Apple soán ngôi Nvidia, trở lại vị trí công ty giá trị nhất thế giới: Cú "đảo ngôi" phơi bày sự dịch chuyển niềm tin khỏi cơn sốt chi tiêu AI

Trong phiên giao dịch thứ Sáu 17/7/2026, Apple có thời điểm vượt qua Nvidia để giành lại danh hiệu công ty giá trị nhất thế giới — chấm dứt hơn một năm Nvidia ngồi trên đỉnh. Cú "đảo ngôi" ngắn ngủi này không đơn thuần là chuyện ai hơn ai vài chục tỷ USD vốn hóa, mà là chỉ dấu cho một sự dịch chuyển sâu sắc trong tâm lý Phố Wall: từ chỗ tôn thờ những cỗ máy "đốt tiền" xây hạ tầng AI, giới đầu tư đang định giá lại cả những mô hình kinh doanh biết kiếm tiền từ AI mà không cần chi tiêu vốn khổng lồ.

Diễn biến phiên 17/7: cú vượt mặt trong tích tắc

Ngay sau khi thị trường mở cửa hôm thứ Sáu 17/7, cổ phiếu Nvidia (NVDA) rơi tới 3,9%, kéo vốn hóa của "ông vua chip AI" xuống còn khoảng 4,82 nghìn tỷ USD, trước khi thu hẹp đà giảm về mức 2,2% và hồi lên quanh 4,91 nghìn tỷ USD. Trong khi đó, cổ phiếu Apple (AAPL) gần như đứng yên — giảm chưa tới một phần mười của một phần trăm — đủ để đẩy nhà sản xuất iPhone vươn lên dẫn đầu với vốn hóa 4,88 nghìn tỷ USD, trước khi lại lùi về phía sau vào cuối buổi sáng.

Con số chênh lệch chỉ vài chục tỷ USD, nhưng ý nghĩa biểu tượng thì rất lớn. Đây là lần đầu tiên kể từ tháng 6/2025 — thời điểm Nvidia vượt Microsoft để lên ngôi — Apple mới lại chạm tới vị trí số một, dù chỉ trong khoảnh khắc. Điều đáng nói nằm ở "quỹ đạo trái ngược" của hai cổ phiếu từ đầu năm 2026: Apple đã tăng gần 23%, bỏ xa chỉ số Nasdaq nặng về công nghệ, trong khi Nvidia chỉ nhích 7,3%.

Vì sao lại là lúc này? Sự lung lay của "giao dịch chi tiêu vốn AI"

Câu trả lời nằm ở chính bản chất khác biệt của hai doanh nghiệp. Suốt hai năm qua, Nvidia là hiện thân của cơn sốt AI: mỗi đồng vốn mà các "ông lớn đám mây" (hyperscaler) như Microsoft, Amazon, Google hay Meta rót vào trung tâm dữ liệu đều chảy phần lớn về túi Nvidia dưới dạng đơn hàng chip. Nhưng đó cũng là điểm yếu: cả câu chuyện tăng trưởng của Nvidia phụ thuộc vào giả định rằng làn sóng chi tiêu vốn (capex) cho AI sẽ còn kéo dài vô tận.

Vài tuần gần đây, chính giả định đó bắt đầu bị nghi ngờ. Phố Wall ngày càng bất an về tốc độ đầu tư hạ tầng AI có thể chững lại, khiến những cổ phiếu phụ thuộc vào chu kỳ chi tiêu — dẫn đầu là Nvidia — trở nên dễ tổn thương. Ông Toni Meadows, Giám đốc đầu tư tại BRI Wealth Management, tóm gọn sự đảo chiều tâm lý: "Apple từng bị xem là kẻ tụt hậu trong cuộc đua AI vì hãng không chi tiền phát triển mô hình, nhưng giờ đây tâm lý đã thay đổi." Theo ông, Apple "ít chịu áp lực từ cường độ chi tiêu vốn và ở vị thế tốt hơn để kiếm tiền từ AI thông qua dịch vụ, sự gắn kết của hệ sinh thái và các chu kỳ nâng cấp phần cứng."

Nói cách khác, thị trường đang trả lời một câu hỏi tưởng chừng đơn giản nhưng ngày càng nhức nhối: trong cơn bùng nổ AI, ai là người thực sự thu tiền về, và ai chỉ đang gánh chi phí xây "đường ray"? Mô hình của Apple — vốn nhẹ về capex, mạnh về biên lợi nhuận dịch vụ và khả năng khóa chân hàng tỷ người dùng — bỗng trở nên hấp dẫn trong một thị trường đã bắt đầu hoài nghi.

Những chất xúc tác gần: từ Kimi K3 tới làn sóng bán tháo chip

Cú đảo ngôi ngày 17/7 không diễn ra trong chân không. Nó là đỉnh điểm của một tuần đầy sóng gió với nhóm cổ phiếu bán dẫn. Trước đó, việc startup Trung Quốc Moonshot AI ra mắt mô hình mã nguồn mở khổng lồ Kimi K3 — được quảng bá là đạt hiệu năng gần các mô hình hàng đầu của Mỹ nhưng với chi phí thấp hơn nhiều — đã tạo ra một "khoảnh khắc DeepSeek" thứ hai, làm dấy lên lo ngại rằng cuộc đua AI có thể không cần tới lượng chip đắt đỏ khổng lồ như thị trường từng hình dung.

Làn sóng nghi ngờ đó thổi bay hàng nghìn tỷ USD vốn hóa khỏi nhóm chip trên toàn cầu, từ Phố Wall tới Tokyo và Đài Bắc, và Nvidia — cổ phiếu biểu tượng nhất của chu kỳ này — hứng chịu áp lực nặng nhất. Ở chiều ngược lại, Apple được hưởng lợi kép: vừa là "nơi trú ẩn" tương đối trong nhóm công nghệ vốn hóa lớn, vừa được tưởng thưởng vì chiến lược AI thận trọng, ít phô trương nhưng gắn chặt với thiết bị và dịch vụ.

Bức tranh lịch sử: cuộc so kè của những "đế chế nghìn tỷ"

Để hiểu quy mô của màn so kè này, cần đặt nó vào dòng chảy lịch sử. Apple là công ty đầu tiên trên thế giới chạm các mốc vốn hóa 1 nghìn tỷ, 2 nghìn tỷ và 3 nghìn tỷ USD, thống trị ngôi vương phần lớn thập kỷ trước sau khi vượt Exxon năm 2011 và luân phiên hoán đổi vị trí với Microsoft. Nvidia thì viết một chương khác: hãng vượt Apple để trở thành công ty giá trị thứ hai thế giới vào tháng 6/2024, rồi chỉ hai tuần sau leo lên vị trí số một lần đầu tiên. Nvidia cũng là doanh nghiệp đầu tiên cán mốc 4 nghìn tỷ USD (tháng 7/2025) và 5 nghìn tỷ USD (tháng 10/2025), sau một hành trình tăng giá gần 35.000% trong thập kỷ trước đó.

Quy mô hiện tại của cả hai đã vượt xa khuôn khổ doanh nghiệp thông thường. Với mức định giá quanh 4,8–4,9 nghìn tỷ USD, mỗi công ty còn lớn hơn cả tổng sản phẩm quốc nội (GDP) của Nhật Bản (khoảng 4,3 nghìn tỷ USD), Anh (4,2 nghìn tỷ USD) hay Ấn Độ (4,1 nghìn tỷ USD). Nếu xếp như một nền kinh tế, Apple và Nvidia sẽ đứng thứ tư và thứ năm thế giới, chỉ sau Mỹ, Trung Quốc và Đức.

Ý nghĩa với nhà đầu tư và thị trường châu Á

Với nhà đầu tư, thông điệp quan trọng không phải là "Apple thắng, Nvidia thua" — bởi bản thân cú vượt mặt chỉ kéo dài trong buổi sáng và đến cuối phiên Nvidia đã giành lại ngôi đầu. Thông điệp thực sự nằm ở sự luân chuyển dòng tiền: khi thị trường bắt đầu hoài nghi về khả năng sinh lời thực của làn sóng chi tiêu AI, tiền có xu hướng dịch chuyển từ nhóm "bán cuốc xẻng" (nhà sản xuất chip, thiết bị) sang nhóm có dòng tiền ổn định và biên lợi nhuận dịch vụ cao.

Đối với các thị trường châu Á, kể cả Việt Nam, đây là một tín hiệu cần theo dõi qua ba kênh. Kênh tâm lý: mỗi cú rung lắc của các cổ phiếu công nghệ dẫn dắt toàn cầu đều ảnh hưởng tới khẩu vị rủi ro với cổ phiếu ở thị trường mới nổi và cận biên. Kênh chuỗi cung ứng: nhóm doanh nghiệp gia công, linh kiện điện tử và xuất khẩu vào chuỗi bán dẫn có thể biến động theo diễn biến của Nvidia và các đối tác. Kênh phân bổ vốn: nếu xu hướng "chuộng cổ phiếu ít capex, giàu dòng tiền" lan rộng, khẩu vị của khối ngoại với từng nhóm ngành có thể thay đổi.

Điều cần theo dõi tiếp theo

Ba biến số sẽ quyết định liệu cú đảo ngôi ngày 17/7 chỉ là một khoảnh khắc thoáng qua hay khởi đầu của một sự dịch chuyển bền vững. Thứ nhất, mùa báo cáo lợi nhuận: định hướng chi tiêu vốn của các hyperscaler trong các quý tới sẽ là phép thử cho toàn bộ luận điểm "capex AI". Thứ hai, chiến lược AI của Apple: hãng đang tăng tốc kế hoạch AI và cũng vướng vào tranh chấp pháp lý với OpenAI (đơn kiện đầu tháng 7 cáo buộc đánh cắp bí mật thương mại), nên thị trường sẽ theo dõi sát khả năng biến hệ sinh thái khổng lồ thành nguồn doanh thu AI thực. Thứ ba, phản ứng của chính Nvidia: với vị thế thống lĩnh và biên lợi nhuận vượt trội, chỉ một tín hiệu tích cực về nhu cầu chip cũng có thể nhanh chóng đảo ngược tâm lý.

Sau tất cả, màn hoán ngôi giữa Apple và Nvidia là lời nhắc rằng ngay cả những "đế chế nghìn tỷ" cũng không miễn nhiễm với sự dịch chuyển tâm lý. Điều mới mẻ của năm 2026 là câu hỏi trọng tâm đã thay đổi: thị trường không còn chỉ hỏi "AI lớn đến đâu", mà bắt đầu hỏi "ai kiếm được tiền từ AI, và với chi phí nào".

⚠️ Tuyên bố miễn trừ trách nhiệm: Bài viết chỉ mang tính chất thông tin và tham khảo, không phải lời khuyên đầu tư. Số liệu được cập nhật theo các nguồn công khai tại ngày 17/7/2026 và có thể thay đổi. Nhà đầu tư nên tự nghiên cứu và cân nhắc kỹ trước khi ra quyết định.

Nguồn tham khảo

Forbes — "Apple Briefly Unseats Nvidia As World's Largest Company" (17/7/2026)
CNBC — "Apple, Nvidia vie for title of world's most valuable company" (17/7/2026)
BNN Bloomberg — "Apple unseats Nvidia to become world's most valuable company as AI bets shift" (17/7/2026)
Fox Business — "Apple briefly overtakes Nvidia as world's most valuable company amid AI investment doubts" (17/7/2026)
Fortune — "Markets experience new DeepSeek shock after Moonshot AI releases Kimi K3" (17/7/2026)